Onderzoek wetswijziging arbodienstverlening

Betreft: Tussenevaluatie van de wetswijziging arbodienstverlening per 1 juli 2005
In opdracht van: Ministerie van SZW
Uitgevoerd door: Bureau Astri
Datum rapport: 19 april 2007

Per 1 juli 2005 is de Arbowet gewijzigd op het onderdeel verplichte deskundige bijstand aan werkgevers. Het gaat hierbij om:
- De verplichting tot aanwijzing van een preventiemedewerker binnen bedrijven;
- De mogelijkheid voor cao-partijen om een deskundig getoetst RI&E-instrument overeen te komen;
- De mogelijkheid tot een alternatief – een maatwerkregeling – voor inschakeling van een arbodienst, dat uiteraard wel aan enige deskundigheidseisen moet voldoen.

Deze wetswijziging beoogt bedrijven meer mogelijkheden te bieden om de arbodienstverlening zelf "op maat" in te richten en preventieactiviteiten binnen dan wel dichterbij het bedrijf te organiseren. In opdracht van het ministerie van SZW is een tussenevaluatie uitgevoerd. Bureau Astri heeft hiertoe reguliere (monitor)onderzoeken gebundeld, en aangevuld met vraaggesprekken met ruim 20 sleutelpersonen in het veld, in het bijzonder ook sociale partners.

Preventiemedewerker
De wetswijziging m.b.t. tot de preventiemedewerker blijkt bekend bij ruim 80% van de bedrijven. In tenminste 54% van alle bedrijven is er een dergelijke medewerker in dienst, of doet de werkgever zelf de taken; in middelgrote bedrijven (10 - 100 werknemers) is dat 73%.

Toetsing RI&E
Het percentage bedrijven met een getoetst RI&E-instrument ligt de laatste jaren vrij stabiel tegen de 40%. Wel is in 2006 een daling in het percentage getoetste RI&E's zichtbaar specifiek bij de groep werkgevers met 5-9 werknemers.

Arbodienst of alternatief
De mogelijkheid van een maatwerkregeling is bekend bij twee derde van alle bedrijven. Een ruime meerderheid van de bedrijven verandert niet van arbodienst: van jaar op jaar blijft driekwart van de werkgevers zijn oude arbodienst (vooralsnog) trouw.

Het percentage bedrijven dat geen contract (meer) heeft met een arbodienst neemt toe en bedraagt eind 2006 16%. In hoeverre deze bedrijven een werkelijke "maatwerkregeling" hebben ontwikkeld is niet bekend, maar dit betreft waarschijnlijk een kleine minderheid. Een redelijke schatting is dat eind 2006 4% een eigenlijke maatwerkregeling heeft.

Arbodiensten leveren vergeleken met enkele jaren geleden meer maatwerk en worden door de vraagkant van de arbomarkt als meer klantgericht ervaren. Maatwerk wordt dus niet alleen gerealiseerd in het kader van een "maatwerkregeling" maar vooral ook binnen de "vangnetregeling", veelal door reeds bestaande arbodiensten.

Bij alle onderwerpen uit dit rapport geldt dat het kleinbedrijf (en nog in het bijzonder het "kleinste kleinbedrijf") een aparte positie inneemt. Kleine bedrijven zijn minder bekend met de regeling rond de preventiemedewerker, en hebben ook minder vaak zo'n medewerker. Ze hebben minder vaak een getoetste RI&E (en hoeven dat sinds de wetswijziging ook niet altijd), en ze hebben vaker geen contract (meer) met een Arbo-dienst.

Het volledige onderzoeksrapport 'Maatwerk in de vangnetregeling' kunt u rechtsboven downloaden.