Tevreden blijven werken in het onderwijs

Betreft: Onderzoeksrapport naar levensfasegericht personeelsbeleid in scholen
In opdracht van: Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO)
Uitgevoerd door: ResearchNed
Datum rapport: mei 2008

In dit onderzoek is nagegaan in hoeverre scholen en instellingen levensfasegericht personeelsbeleid voeren en of de HRM-praktijk op scholen/instellingen die levensfasegericht personeelsbeleid voeren verschilt van die op scholen/instellingen die dat (nog) niet doen. Daarnaast is onderzocht hoe werknemers (leraren en ondersteuners) het personeelsbeleid op hun school/instelling beoordelen. Voor de analyses is gebruikt gemaakt van twee databestanden: de Behoeftemeting onder directeuren, managers en p&o functionarissen in het onderwijs van het SBO en het Personeelsonderzoek 2006 (BZK). Het onderzoek spreidt zich uit over alle soorten onderwijs.

Docenten van 55 jaar en ouder krijgen in het personeelsbeleid minder aandacht voor hun persoonlijke ontwikkeling en loopbaanperspectief dan hun jongere collega’s. Dertien procent van de scholen in het VO voert wel een levensfasegericht personeelsbeleid en 20,6% is bezig met de ontwikkeling van levensfasegericht personeelsbeleid.
SBO-directeur Freddy Weima: ‘Uit het onderzoek blijkt dat oudere leraren vaker ontevreden zijn over hun werk en de werkdruk hoger vinden liggen dan hun jongere collega’s. Toch krijgen juist zij minder aandacht in het personeelsbeleid. Met de huidige lerarentekorten is het extra belangrijk dat ze langer en gemotiveerd willen doorwerken. Persoonlijke aandacht van de leidinggevende, maatwerk in personeelsbeleid en autonomie dragen daaraan bij.’

Functioneringsgesprekken
Directeuren en managers zeggen met ieder personeelslid functioneringsgesprekken te houden. Werknemers schetsen zelf een minder rooskleurig beeld: gemiddeld zegt 62 procent van de werknemers in het voortgezet onderwijs en in het mbo een formeel gesprek te hebben gehad. Voor alle onderwijssoorten geldt dat de oudere leraar minder vaak functioneringsgesprekken heeft dan jongere leraren. Van de geïnterviewde werknemers hecht 89 procent waarde aan deze gesprekken.

Werkstress
Uit het onderzoek blijkt dat onderwijspersoneel een hogere werkdruk ervaart dan personeel in andere overheidssectoren en de marktsector. Factoren die de werkdruk verminderen zijn een empathische stijl van leidinggeven en een hoge mate van autonomie voor de docent.

Ondersteunend personeel
Ondersteunend personeel wordt in het onderwijs soms als vergeten groep beschouwd wat betreft personeelsbeleid. Dit onderzoek bevestigt dat beeld. Met ondersteuners worden relatief minder gesprekken gehouden over het functioneren dan met leraren. Ook worden met hen relatief minder afspraken gemaakt over de persoonlijke ontwikkeling

en de loopbaan. In het licht van de dreigende tekorten is dit ongewenst. Van ondersteuners wordt namelijk verwacht dat zij een bijdrage leveren aan de reductie van de werkdruk van leraren en daarmee het onderwijs aantrekkelijker maken. Bovendien kunnen sommige ondersteuners via een duaal traject opgeleid worden tot leraar, en daarmee het lerarentekort op termijn verkleinen. Extra aandacht voor de ontwikkeling van ondersteunend personeel is daarom gewenst.

Hoog rendement
Levensfasegericht personeelsbeleid richt zich op het langdurig gezond, inzetbaar en gemotiveerd houden van personeel, ongeacht leeftijd. Per individu kunnen wensen, doelen en mogelijkheden verschillen. Als personeelsbeleid en stijl van leidinggeven daarop zijn afgestemd, kan dat het onderwijs een hoog rendement opleveren. De medewerker werkt op zijn beurt in een gezonde en plezierige omgeving. De meeste scholen en onderwijsinstellingen zitten nog in een oriëntatie - of ontwikkelingsfase van het levensfasegericht personeelsbeleid. Hoe professioneler het HRM-beleid, hoe vaker de instelling dit personeelsbeleid voert.