Werkvermogen in Nederland is goed

Gemiddeld is het werkvermogen van de Nederlandse werknemers uitstekend tot goed. Dat blijkt uit de eerste analyse van de door Stichting Blik op Werk beheerde landelijke WAI-database. In de database zijn gegevens over het werkvermogen van inmiddels zo'n honderdduizend Nederlandse werknemers opgeslagen. Deze gegevens zijn verzameld met de zogeheten Work Ability Index (WAI).

Individuele verschillen
Bij de goede gemiddelde score zijn echter wel een aantal belangrijke kanttekeningen te plaatsen. Zo’n 15% van de werkende Nederlanders heeft een slecht tot matig werkvermogen. Dat betekent dat er een (groot) risico is dat zij uit het arbeidsproces vallen. Bovendien is de spreiding rond het gemiddelde groot. Er bestaan grote individuele verschillen als het gaat om de vraag of men daadwerkelijk gezond aan het werk kan blijven. Wil men investeren in duurzame inzetbaarheid van werknemers, het gezond aan het werk blijven, dan zal vooral maatwerk geleverd moeten worden. Er is geen gemakkelijke remedie die ervoor zorgt dat het werkvermogen van elk individu goed blijft of verbetert. Langer gezond doorwerken vereist inzet van werkgever en werknemer.

Niet iedere sector hetzelfde
Van alle in de database onderscheiden sectoren scoort het onderwijs in alle leeftijdscategorieën het slechtst. Ook de sector gezondheidszorg en welzijn scoort relatief laag. Arbo-VO voert de WAI uit in het voortgezet onderwijs middels het project Werken aan werkvermogen, waarbij naast de WAI ook items over psychosociale aspecten van het werk, zoals werkdruk en tevredenheid met het werk en de organisatie worden onderzocht. Om een beter beeld van de situatie in het voortgezet onderwijs te krijgen is een nadere analyse van deze gegevens noodzakelijk.

Ten slotte
Als werkvermogen bekeken wordt naar leeftijdscategorie, scoren oudere werknemers (55+) goed. Deze trend wordt ook in internationaal onderzoek gevonden. Enerzijds is dat verheugend: zij die nog werken blijken op het punt van werkvermogen niet onder te doen voor jongere werknemers. Er is hier echter wel een belangrijke ‘maar’ aan verbonden. Een belangrijk deel van deze trend kan worden toegeschreven aan het ‘healthy worker effect’: veel collega’s hebben rond hun 55 levensjaar het arbeidsproces al verlaten.

Samenvattend: op het eerste gezicht lijkt het erop dat we als Nederland op het gebied van werkvermogen geen slecht figuur slaan. Gemiddeld gezien lijkt langer doorwerken, als het om werkvermogen gaat, mogelijk. Als dieper naar de achterliggende gegevens gekeken wordt, is er geen reden tot zelf genoegzaamheid. De individuele verschillen zijn groot. Sommige sectoren scoren duidelijk slechter dan anderen. Ondanks het relatief hoge gemiddelde is er een aanzienlijk deel van de werkende Nederlandse beroepsbevolking (15%) die zijn werkvermogen als slecht tot matig ervaart. De opdracht is dus – zeker in het licht van langer doorwerken – behoud van het werkvermogen als dit uitstekend tot goed is, verbeteren waar het slecht tot matig is en bovenal uitval voorkomen.

Meer informatie
De landelijke WAI-database is door Stichting Blik op Werk in opdracht en met subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) ontwikkeld. Zie voor meer informatie www.blikopwerk.nl
Meer informatie over de WAI en het project werken aan werkvermogen in het voorgezet onderwijs vindt u op deze site bij Instrumenten > werken aan werkvermogen