Het arboservicecentrum voor het voortgezet onderwijs
De coach
Soms volstaan wat tips voor het feitelijk organiseren van werk om de stress te verlichten en het werkplezier te hervinden. Meestal helpt de werkdrukcoach ook emotionele blokkades op te ruimen. De ervaring is dat bij het bewaren van de balans tussen belasting en belastbaarheid leidinggevenden een belangrijke rol kunnen vervullen.
‘Feedback geven is ontzettend belangrijk’
Een van de werkdrukcoaches is Arnold Lokhorst. Hij gaat in zijn coachingsgesprekken van het concrete, plannen en organiseren naar de dieper liggende lagen. Typerend voor het onderwijs zijn volgens hem de vele verschillende taken die docenten in kleine momenten tussendoor moeten doen. “Soms kan een takenlijstje of het bewuster afhandelen van e-mail al veel helpen. Meestal blijkt het nuttig ook onderliggende blokkades te onderzoeken, overtuigingen als ‘ik doe nooit genoeg’ of ‘ik moet altijd sterk zijn’. Lokhorst maakt gebruik van verschillende technieken om mensen te laten ervaren wat die overtuigingen met hen doen en te oefenen met alternatieve reacties.
Lastige klassen
Als coach en adviseur heeft Lokhorst ook ervaring in andere sectoren. Per onderwijsinstelling, per school en soms per team kan de situatie verschillen, benadrukt hij, maar een paar algemene patronen wil hij wel schetsen. “Onderwijs lijkt soft, maar eigenlijk is de cultuur best hard. Binnen commerciële organisaties is het veel normaler werkdruk te benoemen en naar een coach te verwijzen. In het onderwijs is het nog steeds niet zo gewoon over bijvoorbeeld lastige klassen te praten. Dat soort zaken open met elkaar bespreken, neemt de oorzaken van werkdruk niet weg, maar het maakt de stress wel een stuk minder.”
Feedback geven
Ook positieve aandacht helpt de werkdruk verminderen. “Bij organisaties die het goed doen, blijkt uit onderzoek, geven leidinggevenden de medewerkers veel oprecht gemeende aandacht. Zij bieden een mooie mix van concreet, resultaatgericht werken en menselijke belangstelling. Feedback geven op handelen, afspraken maken en daarop terugkomen, is ontzettend belangrijk. Net als zeer goede communicatievaardigheden: het goede zeggen op het juiste moment en in de juiste bewoordingen. Dat is voor een groot deel te leren.” Wel plaatst hij daar graag een kanttekening bij. “Zeker in de hectiek van het onderwijs is het soms razend moeilijk tijd te vinden om medewerkers die individuele aandacht te geven.”
Machtsfiguur
Complicerende factor is volgens de coach ook dat leidinggevenden in het onderwijs zich vaak niet zo bewust zijn van de invloed van hun rol. Ze beseffen niet dat anderen hen als machtsfiguur ervaren. “Het kan dan moeilijk zijn met je meerdere te bespreken dat je last hebt van werkdruk. Dat kan immers worden uitgelegd als zwakte. Het zou de medewerker kunnen helpen als een leidinggevende zijn of haar verantwoordelijkheid neemt en zegt: ‘Zo en zo doen we het, laat die taken maar even zitten en over twee weken kijken we verder.’”